Ploegen

Gardens: soilIn Nederland wordt nog veel geploegd. In andere landen steeds minder. Ploegen wordt om verschillende redenen gedaan:

  • om zuurstof in de bodem te brengen (maar hierdoor oxideert de koolstof in de bodem sneller en vernietig je structuur juist);
  • om onkruid onder te werken (maar omdat de bodem verstoord wordt, moet dat onkruid weer terugkomen);
  • om de schimmels te vernietigen zodat de bodem weer in de pioniersfase komt, want eenjarigen voelen zich het beste thuis in een verstoorde, kale bodem (net als onkruiden; en omdat de nuttige schimmels vernietigd zijn, krijgen de schadelijke de overhand);
  • soms wordt er extreem diep geploegd om nog de laatste restjes organische stof omhoog te halen: tot wel 180 centimeter diep (organisch materiaal wordt door planten geproduceerd, dus bij goed bodembeheer verdwijnt het organische stof niet).

Op de meenderij wordt niet geploegd. En wel hierom. In een theelepeltje grond kunnen meer dan een miljard bacteriën leven. Sommige leven aan de oppervlakte en hebben zuurstof nodig (ze zijn aeroob). Andere leven dieper of binnenin bodemkruimels en kunnen geen zuurstof verdragen (ze zijn anaeroob). Als je kerend ploegt, breng je de aerobe organismen naar een plek waar geen zuurstof is (en dus een groot deel doodgaat) en de anaerobe organismen naar een plek waar wel zuurstof is (en dus een groot deel doodgaat). Er zijn ook nog facultatief (an)aerobe en aerotolerante organismen, die kunnen meer verdragen.

In een theelepeltje grond kunnen meer dan een miljard bacteriën leven”

Datzelfde theelepeltje bevat ook tot wel 100.000 protozoa, ruim 4 kilometer schimmeldraden, tot 500 nuttige nematoden, soms meer dan 100.000 microgeleedpotigen, en nog veel meer klein grut. In totaal meer organismen dan er mensen op Aarde zijn. Samen met de grotere bewoners van een gezonde bodem – regenwormen, mollen, muizen, spitsmuizen, kevers, spinnen, slakken, mieren, engerlingen en andere larven, zandbijen, graafwespen en ga maar door – vormen zij een complex bodemvoedselweb. Samen immobiliseren ze voedingsstoffen en mineraliseren ze die weer (zodat planten ze kunnen opnemen), binden ze stikstof, maken ze fosfaat vrij, verbeteren ze de structuur van de bodem, transporteren ze schimmelsporen, verbeteren ze de infiltratie en de drainage, beschermen ze planten tegen gifstoffen en ziekteverwekkers, produceren ze antibiotica, enzymen en vitaminen … De lijst is gigantisch. Als je ploegt maak je hun werk onmogelijk, maak ze dood of moeten ze weer overnieuw beginnen.

Het is natuurlijk waanzin om te denken dat je al dat werk kunt vervangen door kunstmest te strooien.