Darmflora

imgDoor de reclames zijn we heel erg bang gemaakt voor bacteriën, maar we kunnen helemaal niet overleven zonder ze. Hoeveel bacteriën we bij ons dragen is per persoon verschillend, maar je kunt ervan uitgaan dat je meer bacteriële dan menselijke cellen hebt. Meer dan tien biljoen dus. Ook de diversiteit loopt sterk uiteen: sommige mensen hebben een heel diverse darmflora, of microbioom, bij anderen is hij een stuk minder divers. Dat komt door een aantal factoren: onze overdreven hygiëne, onze westerse leefstijl, het gebruik van antibiotica, en ons voedingspatroon.

Een basishygiëne is natuurlijk prima. Maar het gebruik van antibacteriële zeep heeft alleen financiële voordelen voor de producent, geen gezondheidsvoordelen voor de gebruiker. De werkzame stof, Triclosan, is begint pas na anderhalf uur te werken. Zo lang laat niemand het natuurlijk inwerken. Maar het breekt slecht af, dus het komt in onze oppervlaktewateren terecht waar het nog vele jaren schadelijk is: het levert onder andere resistente bacteriën op.

Het is niet voor niets dat kinderen de neiging hebben grond in hun mond te stoppen”

De meeste westerse mensen denken werkelijk dat de natuur iets is waar zij los van staan. Het gebrek aan contact met een levende bodem is daardoor een ander probleem: juist daarin leven veel bacteriën en archaea die ook in onze darmflora voor zouden moeten komen. Het is niet voor niets dat kinderen de neiging hebben grond in hun mond te stoppen. Wij zeggen dan dat dat bah is, maar kennelijk is geofagie (het eten van grond) een instinct dat wij nog niet hebben verloren. Sommige natuurvolkeren bakken zelfs zandgebakjes.

De kans is aanwezig dat jij jouw leven hebt te danken aan antibiotica. Het probleem zit ‘m er ook niet in dat ze niet werken, maar dat er altijd resistente strengen optreden. MRSA (de beruchte ziekenhuisbacterie) was al drie maanden na het eerste gebruik van penicilline ontstaan. Het gevaar dat er ziektes uitbreken die niet meer behandeld kunnen worden is dan ook zeer reëel, zelfs op korte termijn. De chemiereuzen zijn al een tijdje naarstig op zoek naar antibiotica die nog wel werken, maar ook dat zal tijdelijk zijn. Het is een strijd die wij niet kunnen en willen winnen. Als we winnen, hebben we namelijk verloren.

En met onze voeding is alles mis. Onze voeding bevat niet meer de benodigde voedingsstoffen (gemiddeld zijn de voedingsstoffen gehaltes met 75% gedaald ten opzichte van 1940). Onze voeding is amper meer probiotisch: er zitten bijna geen bacteriën meer in. Het eten van gefermenteerd voedsel helpt enorm om de weerstand te verbeteren (en lang goed te houden zonder koelkast). Zuurkool uit de winkel is meestal op zuur gezet, maar niet gefermenteerd. Gelukkig kunnen we het zelf maken. Ook is ons eten steeds minder prebiotisch: het bevat te weinig voedingsvezels (voor microben toegankelijke koolhydraten) die tot voeding dienen voor de microben in je darmen. Gelukkig is ook dat makkelijk op te lossen: gewoon veel groenten eten.

Het onderzoek is nog maar net begonnen, maar heel veel ziekten zijn terug te voeren op de darmflora – aan daarmee op onze voeding.